Метафілактика сечокам‘яної хвороби: акцент на гіперкальцурію

  • С. П. Фоміна Державна установа «Національний науковий центр хірургії та трансплантології імені О.О. Шалімова Національної академії медичних наук» України», Київ, Україна; Державне некомерційне підприємство «Національна дитяча спеціалізована лікарня «ОХМАТДИТ» МОЗ України», Київ, Україна https://orcid.org/0000-0001-7483-9712
Ключові слова: хронічна хвороба нирок, нефролітіаз, кальцій-місткі конкременти, конкремент-специфічна метаболічна оцінка, профілактика рецидиву, тіазид, рН сечі.

Анотація

Зростання поширеності уролітіазу у світі одночасно з розширеним застосуванням щадних технологій видалення конкрементів актуалізує проблему відтермінованого післяопераційного ведення пацієнтів для запобігання рецидивам захворювання.

Метою даної роботи стало висвітлення міжнародного досвіду превентивних стратегій щодо пацієнтів з кальцій-місткими конкрементами в анамнезі (оксалати і фосфати кальцію) та визначення показань до призначення тіазидів при гіперкальциурії. За основу взято рекомендації Європейської асоціації урологів 2025 року, що акцентують увагу на базовій метаболічній оцінці пацієнта та першочерговому запровадженні контролю рідинного балансу, адаптації харчових моделей (з обмеженням білку/натрію) та стилю життя, а за кальциурії вище 320 мг або 8 ммоль за добу – підключенні додаткової фармакологічної складової (тіазидів). Представлено спектр диференціальних діагнозів та терапевтичні заходи залежно від рівня екскреції кальцію. Уточнено особливості використання превентивних стратегій в педіатричній популяції. Проаналізовано особливості метаболічного профілю та рН сечі як опцій можливого впливу. Узагальнено та наочно викладено наявні дані щодо зон седиментації окремих сполук, що визначають в сечі (оксалати, фосфати, сечова кислота, цистин) та можливості їх корекції.

Завантаження

Дані завантаження ще не доступні.

Посилання

Bargagli M, Trelle S, Bonny O, Fuster DG. Thiazides for kidney stone recurrence prevention. Curr Opin Nephrol Hypertens.2024;33(4):427-32. doi: 10.1097/MNH.0000000000000990.

Porto BC, Terada BD, Gonçalves FG, Hobaica NC, Passerotti CC, Artifon EL, et al. Thiazide diuretics for preventing calcium oxalate recurrent kidney stones: an updated systematic review, meta-analysis and trial sequential analysis of randomized controlled trials. Minerva Urol Nephrol.2025;77(3):298-307. doi: 10.23736/S2724-6051.25.05903-8.

Best Practice Patient information Kidney stones. BMJ [Internet]. [Last published: Apr 17, 2023]. Available from: https://bestpractice.bmj.com/patient-leaflets/en-gb/html/1547948092238/Kidney%20stones.

Zeng G, Zhu W, Somani B, Choong S, Straub M, Maroccolo MV, et al. International Alliance of Urolithiasis (IAU) guidelines on the management of pediatric urolithiasis. Urolithiasis.2024;52(1):124. doi: 10.1007/s00240-024-01621-z.

Smeulders N, Cho A, Alshaiban A, Read K, Fagan A, Easty M, et al. An Overview of Pediatric Stone Disease. Kidney Int Rep.2022;8(2):215-28. doi: 10.1016/j.ekir.2022.11.017.

Ruchi R, Di Valerio EA, Bozorgmehri S, Bacchus MW, Canales BK, Terry R, et al. Pharmacotherapy and Stone Mineral Subtype Influence Long-Term Recurrence Rates in Calcium Stone Formers. Kidney360.2024;5(9):1333-40. doi: 10.34067/KID.0000000000000526.

Dong C, Zhou J, Su X, He Z, Song Q, Song C, et a l. Understanding formation processes of calcareous nephrolithiasis in renal interstitium and tubule lumen. J Cell Mol Med.2024;28(7):e18235. doi: 10.1111/jcmm.18235.

Papatsoris A, Alba AB, Galán Llopis JA, Musafer MA, Alameedee M, Ather H, et al. Management of urinary stones: state of the art and future perspectives by experts in stone disease. Arch Ital Urol Androl.2024;96(2):12703. doi: 10.4081/aiua.2024.12703.

Ciongradi CI, Filip F, Sârbu I, Iliescu Halițchi CO, Munteanu V, Candussi IL. The Impact of Water and Other Fluids on Pediatric Nephrolithiasis. Nutrients. 2022;14(19):4161. doi: 10.3390/nu14194161.

Wang HH, Wiener JS, Lipkin ME, Scales CD Jr, Ross SS, Routh JC. Estimating the nationwide, hospital based economic impact of pediatric urolithiasis. J Urol. 2015;193(5 Suppl):1855-9. doi: 10.1016/j.juro.2014.09.116.

Urolithiasis. EAU Guidelines. Edn. presented at the EAU Annual Congress Madrid 2025. [Internet]. ISBN 978-94-92671-29-5. Available from: https://uroweb.org/guidelines/urolithiasis.

Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney Int. 2024;105(4S): S117–S314. doi: 10.1016/j.kint.2023.10.018.

Carvalho M, Matos ACC, Santos DRD, Barreto DV, Barreto FC, Rodrigues FG, et al. Brazilian Guidelines on evaluation and clinical management of Nephrolithiasis: Brazilian Society of Nephrology. J Bras Nefrol.2025;47(2):e20240189. doi: 10.1590/2175-8239-JBN-2024-0189en.

Díaz-Anadón L, Cardo L, Santos F, Gil-Peña H. Evaluation of urinary acidification in children: Clinical utility. Front Pediatr.2022;10:1051481. doi: 10.3389/fped.2022.1051481.

Blebea N-M, Pușcașu С, Ștefănescu Е, Stăniguț АМ. Diuretic Therapy: Mechanisms, Clinical Applications, and Management. J. Mind Med. Sci.2025;12(1):26. doi: 10.3390/jmms12010026.

Alexander RT, Cordat E, Chambrey R, Dimke H, Eladari D. Acidosis and Urinary Calcium Excretion: Insights from Genetic Disorders. J Am Soc Nephrol.2016;27(12):3511-20. doi: 10.1681/ASN.2016030305.

Sravani M, Collins S, Iyengar A. Assessment of Dietary Acid Load in Children with Chronic Kidney Disease: An Observational Study.Indian J Nephrol.2024; 34(1):50-5. doi: 10.4103/ijn.ijn_29_23.

Wieërs MLAJ, Beynon-Cobb B, Visser WJ, Attaye I. Dietary acid load in health and disease. Pflugers Arch.2024;476(4):427-43. doi: 10.1007/s00424-024-02910-7.

Vincent-Johnson A, Davy B, Scialla JJ. Diet and Metabolism in CKD-Related Metabolic Acidosis. Semin Nephrol.2023;43(2):151425. doi: 10.1016/j.semnephrol.2023.151425.

Laerum E, Larsen S. Thiazide prophylaxis of urolithiasis. A double-blind study in general practice. Acta Med Scand. [Internet].1984;215(4):383-9. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6375276/.

Dhayat NA, Bonny O, Roth B, Christe A, Ritter A, Mohebbi N, et al. Hydrochlorothiazide and Prevention of Kidney-Stone Recurrence. N Engl J Med. 2023;388(9):781-91. doi: 10.1056/NEJMoa2209275.

Hsi RS, Crivelli JJ, Yan PL, Shahinian V, Hollingsworth JM. Comparison of Class-Specific Side Effects Across Preventative Pharmacologic Therapies for Kidney Stone Disease. Urol Pract. 2024;11(1):172-8. doi: 10.1097/UPJ.0000000000000470.

Hsi RS, Yan PL, Maalouf NM, Best SL, Asplin JR, Shahinian V, et al. Thiazide Dose, Urine Calcium, and Symptomatic Kidney Stone Events. JAMA Netw Open. 2024;7(8):e2428953. doi: 10.1001/jamanetworkopen.2024.28953.

Curhan GC, Goldfarb DS. Thiazide Use for the Prevention of Recurrent Calcium Kidney Stones. Clin J Am Soc Nephrol.2023;19(5):653–5. doi: 10.2215/CJN.0000000000000399.

Buso H, Butera E, Tramontano D, Bandini G; SIMI School of Clinical Research Methodology. Thiazides for the prevention of kidney stone recurrence: are they really effective? Intern Emerg Med.2024;19(5):1459-61. doi: 10.1007/s11739-024-03561-3.

Knebelmann B, Haydock L. Hydrochlorothiazide and Prevention of Kidney-Stone Recurrence. N Engl J Med.2023;388(21):2013-4. doi: 10.1056/NEJMc2304100.

Fuster DG, Bonny O, Roth B. Hydrochlorothiazide and Prevention of Kidney-Stone Recurrence. Reply. N Engl J Med.2023;388(21):2015-6. doi: 10.1056/NEJMc2304100.

Lyall VS, Wood KD, Pais VM Jr. Hydrochlorothiazide and Prevention of Kidney-Stone Recurrence. N Engl J Med. 2023;388(21):2014. doi: 10.1056/NEJMc2304100.

Chen DC, McVey A, Murphy DG, Eapen R, Lawrentschuk N. Re: Hydrochlorothiazide and Prevention of Kidney-Stone Recurrence (NOSTONE). Eur Urol.2023;84(3):353-4. doi: 10.1016/j.eururo.2023.05.001.

Veser J. Re: Hydrochlorothiazide and Prevention of Kidney-stone Recurrence. Eur Urol.2023;84(2):242-3. doi: 10.1016/j.eururo.2023.03.022.

Bargagli M, Anderegg MA, Fuster DG. Effects of thiazides and new findings on kidney stones and dysglycemic side effects. Acta Physiol (Oxf). 2024;240(7):e14155. doi: 10.1111/apha.14155.


Переглядів анотації: 4409
Завантажень PDF: 247
Опубліковано
2025-09-10
Як цитувати
Фоміна, С. П. (2025). Метафілактика сечокам‘яної хвороби: акцент на гіперкальцурію. Український Журнал Нефрології та Діалізу, (3(87), 95-107. https://doi.org/10.31450/ukrjnd.3(87).2025.10